Phớt bơm, phớt máy bơm: chọn theo từng loại bơm ly tâm, bánh răng, piston
Tác giả: Ban Kỹ thuật Phớt Cao Su
Phớt bơm (phớt máy bơm) là chi tiết làm kín tại chỗ trục bơm xuyên qua vỏ, ngăn môi chất bên trong rò ra ngoài và giữ dầu bôi trơn ổ trục. Khác với hộp số vốn chỉ tiếp xúc dầu, phớt bơm còn phải chịu chính chất mà bơm đang bơm — nước, hoá chất, bùn, dầu nóng. Vì vậy chọn phớt bơm là bài toán vật liệu trước, kích thước sau.
Trước hết: phớt trục quay hay phớt cơ khí?
Đây là phân biệt quan trọng nhất và hay bị gọi lẫn tên.
- Phớt chắn dầu trục quay (oil seal). Một vòng có vỏ cứng, môi cao su và lò xo garter, ép vào mặt trục. Dùng ở vị trí giữ dầu bôi trơn ổ trục, hoặc làm kín môi chất áp thấp. Đây là nhóm hàng phổ biến, giá hợp lý, thay nhanh.
- Phớt cơ khí (mechanical seal). Một cụm gồm hai mặt phẳng rà khít nhau — một quay theo trục, một đứng yên — kèm lò xo và các vòng đệm phụ. Dùng cho bơm áp cao hoặc môi chất không được phép rò, ví dụ hoá chất độc.
Nếu tháo ra thấy một vòng đơn có lò xo xoắn bên trong, đó là phớt trục quay. Nếu thấy một cụm nhiều mảnh với hai mặt rà bóng như gương, đó là phớt cơ khí — hai loại không thay lẫn được. Chúng tôi cung cấp nhóm thứ nhất.
Theo từng loại bơm
| Loại bơm | Vị trí phớt | Lưu ý chọn |
|---|---|---|
| Bơm ly tâm nước | Trục giữa buồng cánh và ổ trục | Nước là môi chất khó: NBR chịu nước kém khi nóng. Nước sạch nguội thì NBR đủ; nước nóng cần trao đổi riêng. |
| Bơm bánh răng thủy lực | Trục dẫn động phía khớp nối | Dầu khoáng, áp thấp tại vị trí phớt. NBR là chuẩn; dầu tổng hợp thì FKM. |
| Bơm piston, bơm cao áp | Trục dẫn động; riêng piston dùng phớt thủy lực | Phân biệt rõ hai vị trí — xem phớt thủy lực UN. |
| Bơm định lượng hoá chất | Trục dẫn động | Viton FKM gần như bắt buộc — xem chọn theo môi chất. |
| Bơm chìm | Trục giữa motor và cánh bơm, thường hai tầng phớt | Tầng ngoài chắn nước, tầng trong giữ dầu. Lò xo thép không gỉ bắt buộc. |
| Bơm bùn, bơm cát | Trục qua vỏ, môi trường mài mòn | Hai môi TC để chắn hạt rắn; kiểm tra trục mòn mỗi lần thay. |
| Bơm dầu nóng, bơm nhiệt | Trục dẫn động | Viton FKM tới +220 °C. |
Chọn vật liệu theo môi chất bơm, không theo dầu bôi trơn
Sai lầm thường gặp: chọn vật liệu theo dầu bôi trơn ổ trục, trong khi mặt ngoài của phớt lại tiếp xúc chính thứ đang được bơm. Nếu bơm hoá chất, phớt phải chịu được hoá chất đó dù phía trong chỉ có dầu thường.
Nguyên tắc: chọn theo môi chất khắc nghiệt hơn trong hai phía. Khi liên hệ, cho biết cả hai — bơm chất gì, và ổ trục bôi trơn bằng gì.
Dấu hiệu phớt bơm hỏng
- Nhỏ giọt tại lỗ thoát giữa buồng bơm và ổ trục. Lỗ này có sẵn để báo rò — thấy giọt là phớt đang hỏng, chưa nguy hiểm nhưng nên lên kế hoạch thay.
- Dầu ổ trục đục như sữa. Nước đã lọt vào qua phớt và nhũ hoá dầu. Thay ngay, vì dầu nhũ mất khả năng bôi trơn và sẽ giết bạc đạn.
- Ổ trục nóng bất thường. Có thể do mất dầu qua phớt, hoặc do phớt bị ép quá chặt sinh nhiệt.
- Rò tăng dần theo giờ chạy rồi giảm khi dừng. Dấu hiệu điển hình của môi phớt đã chai vì nhiệt — nở ra khi nóng thì hở, nguội lại thì kín.
Đặt hàng
Gửi ba số d × D × B, mã dập trên phớt cũ nếu còn, tên môi chất bơm và nhiệt độ làm việc. Kho có 1.932 quy cách phớt trục quay, trục 6–560 mm, hai vật liệu NBR và Viton FKM — tra tại danh mục phớt chắn dầu. Với bơm piston và xilanh thủy lực, xem thêm 444 cỡ phớt thủy lực UN. Liên hệ HN 0967 547 900, HCM 0968 632 600.
Câu hỏi thường gặp về phớt bơm
Bơm nước dùng phớt NBR được không?
Với nước sạch ở nhiệt độ thường thì được và là lựa chọn phổ biến. Nhưng NBR không bền với nước nóng và hơi nước — ở các ứng dụng đó cả NBR lẫn FKM đều không lý tưởng, và cần trao đổi kỹ thuật riêng theo nhiệt độ cụ thể. Nếu nước có hoá chất xử lý hoặc clo nồng độ cao, nên chuyển sang FKM.
Bơm chìm cần mấy tầng phớt?
Phổ biến là hai tầng: tầng phía cánh bơm chắn nước từ ngoài vào, tầng phía motor giữ dầu buồng trung gian. Khi thay nên thay cả hai cùng lúc vì công tháo bơm chìm lớn. Lò xo thép không gỉ là bắt buộc — lò xo thép carbon sẽ gỉ đứt trong vài tháng.
Dầu ổ trục bơm chuyển màu trắng đục nghĩa là gì?
Nước đã lọt qua phớt phía môi chất và nhũ hoá với dầu. Đây là tình huống cần xử lý sớm: dầu nhũ mất màng bôi trơn, bạc đạn sẽ hỏng trong thời gian ngắn và chi phí cao hơn nhiều so với thay phớt. Thay phớt, xả sạch dầu cũ và kiểm tra luôn tình trạng bạc đạn.
Thay phớt bơm xong vẫn rò ở lỗ thoát, do đâu?
Kiểm tra trục bơm tại vị trí môi phớt — bơm bùn và bơm cát rất hay mòn thành rãnh do hạt rắn. Ngoài ra kiểm tra độ đảo trục và tình trạng bạc đạn: bạc đạn rơ làm trục lắc, môi phớt không bám kịp. Nếu vừa thay phớt vừa thấy ổ trục nóng thì khả năng cao vấn đề nằm ở bạc đạn chứ không phải phớt.
Ảnh hàng thật tại kho
Ảnh chụp hàng thật tại kho, minh hoạ cho nội dung bài viết.
